«Կյանքի բանաձև». գինեգործություն

Գիտնականները միայն վերջերս կարողացան ապացուցել, որ «Ֆրանսիական պարադոքսը» բացատրվում է ռեսվերատրոլի՝ կարմիր գինու ազդեցությամբ։ Ֆրանսիայի հարավում սրտանոթային հիվանդությունների բավական ցածր մակարդակ է՝ չնայած նրանց ճարպերով հագեցած սննդակարգին։

Շատ գիտնականների ուսումնասիրությունների արդյունքում պարզվել է, որ ֆրանսիացիների կողմից շատ օգտագործվող սեւ խաղողից պատրաստված չոր, անապակ գինու մեջ առկա ռեսվերատրոլ կոչվող պոլիֆենոլային միացությունը (հայտնի է որպես «կյանքի բանաձեւ») հզոր հակաօքսիդանտային, հակաքաղցկեղային, հակաշաքարախտային, հակագերճնշումային, հակաբորբոքային ազդեցություն ունի, դանդաղեցնում է օրգանիզմի ծերացումը, իջեցնում է արյան մեջ «վատ» խոլեստերինի եւ տրիգլիցերիդների քանակները եւ այլն։

Հետազոտությունները վկայում են, որ մեծ քանակությամբ ռեսվերատրոլ կա խաղողի ցողունի, տերեւների եւ կեղեւի, ինչպես նաեւ գետնընկույզի մեջ։ Գրական տվյալներով՝ ամենաշատ ռեսվերատրոլ պարունակվում է խաղողի կեղեւում եւ կորիզներում։ Իսկ որտե՞ղ է Հայաստանի «կյանքի բանաձեւը»։ Այս հարցն առաջին հերթին հետաքրքրել է ակադեմիկոս, ՀՀ ԱՆ «Դեղերի եւ բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնի» տնօրեն Էմիլ Գաբրիելյանին։ Հենց նրա հանձնարարությամբ եւ ղեկավարությամբ էլ կենտրոնի լաբորատորիայում հետաքրքիր գիտական հետազոտություն է կատարվում։

Արտասահմանյան գինեգործական ինդուստրիան շատ է պարծենում, որ իրենց գինիներում մեծ քանակությամբ ռեսվերատրոլ կա։ 10 տարի է, գիտական բազում բանավեճեր են ընթանում, թե ո՞ր երկրի գինիներն են ամենալավը։ Մինչդեռ Հայաստանում դեռեւս ոչինչ արված չէր։ «Մենք, սերտորեն համագործակցելով ՀՀ խաղողապտղագինեգործության գիտական կենտրոնի տնօրեն Ավագ Հարությունյանի հետ, երկարատեւ դիտարկում ենք իրականացրել։ Սկսած խաղողի կանաչ ծիլից մինչեւ հասուն խաղողը։ 15 օրը մեկ՝ Հայաստանի ավելի քան 50 վայրերից (ծովի մակերեւույթից տարբեր բարձրության վրա գտնվող) վերցված նմուշները հետազոտվում էին։ Հատկապես այն վայրերից, ուր խաղողագործությունն ու գինեգործությունը զարգացած են։ Հազարավոր նմուշներ են հետազոտվել։ Բացի այդ, մեզ շատ հետաքրքրում էր, թե գինեգործական թափոնում կա՞, արդյոք, ռեսվերատրոլ, թե՞ ոչ։ Որովհետեւ Հայաստանում տարեկան մոտ 50 հազար տոննա գինեգործական թափոն է գոյանում եւ դեն նետվում։ Լավագույն դեպքում դրանից մեկ անգամ կարող է օղի քաշեն եւ թափեն։ Մինչդեռ աշխարհում այսօր ռեսվերատրոլը մեծ պահանջարկ ունեցող, առողջության համար խիստ արժեքավոր նյութ է։

Գիտական հետազոտությունների առաջին մասը վերջերս ներկայացվեց Չեխիայում կազմակերպված միջազգային գիտաժողովում։ Այն բավական մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց։ Որովհետեւ նման լայնածավալ աշխատանք ոչ մի տեղ չի արվել։ Ավելի հաճախ որոշում են, թե գինու մեջ որքան ռեսվերատրոլ կա»,–ասում է լաբորատորիայի փոխտնօրեն, քիմիական գիտությունների թեկնածու Գայանե Խաչվանքյանը։ Ի դեպ, լաբորատորիայում նախ խաղողի կորիզներից, չանչերից ճիշտ նմուշ հանելու եւ ժամանակակից տեխնոլոգիական մոտեցումներով պատրաստման եւ հետազոտման նոր մեթոդ է մշակվել։ Առայժմ կատարված գիտական հետազոտությունների ընդամենը մի փոքր մասն է տպագրվել միջազգային մասնագիտական հանդեսում։ Հետազոտությունների արդյունքներով պարզվել է, որ մեր խաղողում բավականաչափ ռեսվերատրոլ կա։ Իսկ ամենից շատը՝ տերեւներում։ Սա մինչ այժմ անհայտ փաստ է եղել։ Փաստորեն, պատահական չէ, որ դարերով խաղողի տերեւներով տոլմա է փաթաթվում։ Լաբորատորիայում վստահ են, որ գինեգործական թափոնում եւս ռեսվերատրոլ կա եւ այն էլ՝ մեծ քանակներով։ «Հաջորդ քայլով կորոշվի, թե հայկական շուկայում առկա գինիների մեջ ինչ քանակությամբ ռեսվերատրոլ կա։

Դեռեւս պատրաստ չենք ասելու, թե հատկապես որ գինիների մեջ է «կյանքի բանաձեւը» գերակշռում։ Առայժմ գիտենք տարբեր երկրների գինիների տվյալները։ Մեզ համար արդեն իսկ ակնհայտ է, որ հայկական գինիներում այն ավելի շատ է»,–տեղեկացնում է Գայանե Խաչվանքյանը։ Լաբորատորիան համագործակցում է գինեգործների ազգային ասոցիացիայի (նախագահ՝ Ավագ Հարությունյան) հետ։ Ասոցիացիան է տրամադրում հետազոտվող նմուշները։ Չի բացառվում, որ գինեգործներն իրենք կառաջարկեն հետազոտել արտադրական իրենց թափոնները։ Շատ հավանական է, որ նրանք ամեն տարի մեծ արժեք ունեցող ու շատ անհրաժեշտ նյութ են թափում։ Գուցե որեւէ կազմակերպություն էլ կկարողանա դրանք ձեռք բերել եւ ռեսվերատրոլի հումքից մեծ պահանջարկ ունեցող կենսաակտիվ հավելում ստեղծել։ «Այս ամենը մեծ հեռանկարներ է բացում մի կողմից՝ մեր երկրում խաղողագործության ինտենսիվ զարգացման, ժողովրդական տնտեսության մեջ դրա նշանակության եւ դերի նորովի գնահատման համար, մյուս կողմից՝ ժամանակակից մի շարք լրջագույն հիվանդությունների բուժման նպատակով, ֆիզիոլոգիական բարձր ակտիվությամբ օժտված ռեսվերատրոլի արդյունավետ կիրառման ապահովման ուղղությամբ։

Այժմ մեր կողմից մշակվում է համալիր հետազոտական մի ծրագիր՝ այս ուղղությամբ տարվող աշխատանքներն ըստ ամենայնի խթանելու համար։ Մեր խոր համոզմամբ՝ այս աշխատանքների իրականացումը մեծ ներդրում կլինի երկրի ինչպես գիտության, այնպես էլ տնտեսության, այդ թվում եւ՝ բժշկության զարգացման համար։ Այս աշխատանքների արդյունավետ իրականացման համար մենք ակնկալում ենք կառավարության հովանավորությունն ու աջակցությունը»,–նշեց ակադեմիկոս Էմիլ Գաբրիելյանը։

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ